پێكهێنانی به‌ره‌یه‌كی كوردستان

ئاسۆی ڕۆژهەڵات تحلیل کوردی

پرسی پێكهێنانی «به‌ره‌ی یه‌كگوتوویی كوردستانی»و به‌ واتایه‌كی دیكه‌ «یه‌كپارچه‌یی» چاودێر به‌سه‌ر هاوترازی به‌شه‌ جۆراوجۆره‌كان، به‌مه‌به‌ستی پێكهێنانی سێ گشتییه‌تی بنه‌ڕه‌تییه‌: گشتییه‌تی خاوه‌ن پێكهاته‌ –گشتییه‌تی هاوئاهه‌نگ- گشتییه‌تی خاوه‌ن یه‌كێتی.
«بۆپه‌ره‌پێدان به‌م چه‌مكه‌ ده‌تواندرێ له‌باسه‌كانی « دوركیم» ده‌رباره‌ی «یه‌ك بوون و هاوپشتی « كه‌ڵك وه‌ربگیرێت:

هاوپشتی میكانیكی – هاوپشتی ئۆرگانیك

«هاوپشتی میكانیك» له‌سه‌ر ئه‌م هۆكارانه‌ راوه‌ستاوه‌:وشیاری به‌كۆمه‌ڵ –هاوده‌نگی به‌هاكان- هاوده‌نگی باوه‌ڕه‌كان- هاوده‌نگی هه‌ستگه‌لی هاوبه‌ش-هاوده‌نگی هاوڕێ له‌گه‌ڵ ئامانجه‌كان و راگرتنیان-هاوته‌ریبی له‌گه‌ڵ ئاواته‌كان و راگرتنیان-هاوته‌ریبی له‌گه‌ڵ رێوڕه‌سمه‌كان و راگرتنیان.
«هاوپشتی ئۆرگانێك» یش ئه‌م هۆكارانه‌ ده‌گرێته‌به‌ر: پێویستی دوولایه‌نه‌ی رۆڵه‌ تایبه‌تییه‌كان، ته‌واوكردنی دوولایه‌نه‌ی چالاكیه‌ جۆراوجۆره‌كانی كه‌سه‌كان له‌گه‌ڵ یه‌كتری-هاوتراز بوون له‌ گشتییه‌تێكی هاوئاهه‌نگ-هاوئاهه‌نگ كردنی وشیارانه‌ی هه‌ڵویست گرتنه‌كان له‌یه‌ك «گشتییه‌تی هاوئاهه‌نگ» –كۆده‌نگی به‌ها بنه‌ڕه‌تییه‌كان.

«پێناسه‌ی سیستمێك له‌كۆمه‌ڵگادا»:

بۆده‌س پێڕاگه‌یشتن به‌هه‌ریه‌ك له‌و دوو جۆره‌ هاوپشتییه‌ «میكانیك و ئورگانیكه‌»وله‌ئه‌نجامدا پێناسه‌ی یه‌ك سیستم له‌كۆمه‌ڵگادا، لانیكه‌م ده‌بێ دوو میكانیزم به‌ شێوه‌یه‌كی ناسراو، پلانی بۆ دابڕێژرێت و باس بكرێت: میكانیزم گه‌لی هاوئاهه‌نگكه‌ری ئه‌و كرده‌یه‌ی كه‌ هه‌ڵوێسته‌كانی خه‌ڵك هاوشێوه‌ ده‌كات- میكانیزم گه‌لیك كه‌ گرێدراویی دوولایه‌نه‌ی كرده‌كان له‌رێگه‌ی پێوه‌ندییه‌ كاركردییه‌كانه‌وه‌ رێك ده‌خه‌ن. ئه‌م میكانیزم گه‌له‌ له‌رێگای ده‌س پێڕاگه‌ێشتن به‌ پێناسه‌ی «یه‌ك سیستم له‌كۆمه‌ڵگادا» چ كاریگه‌رییه‌كیان هه‌یه‌؟

كاریگه‌رییه‌ گشتییه‌كان: زانست، ناسین و وشیاری دێته‌ئاراوه‌.
كاریگه‌رییه‌ ورده‌كان: له‌ته‌واوی ئاسته‌كاند «ازانایی» پێكدێت-له‌ته‌واوی ئاسته‌كان دا هاوته‌ریبی دروست ده‌بێت.
كرده‌ ی خێرا له‌هه‌ر سێ ئاستی قه‌به‌ ، مام ناوه‌ندو ورد دروس ده‌بێت-كرده‌ی وشیارانه‌ له‌كۆمه‌ڵگا به‌ سه‌ره‌وه‌ترین ئاست ده‌گات- كه‌ڵك وه‌رگرتن له‌ ده‌رفه‌ته‌كان ده‌چێته‌ سه‌ره‌وه‌. دیاره‌ كه‌ «زانست»، «ناسین»، وشیاری،له‌ئاستی قه‌به‌ وهه‌روه‌ها، زانایی، هاوته‌ریبی، كرده‌ی خێرا، كرده‌ی ژیرانه‌و كه‌ڵك وه‌رگرتن له‌ ده‌رفه‌ته‌كان، له‌ئاستی مام ناوه‌ند و وردیش، به‌»به‌رهه‌مهێنانی ده‌ورێكی روو له‌ په‌ره‌سه‌ندن ده‌گات.

گرینگترین كاریگه‌ی ده‌وره‌كانی به‌ره‌وپه‌ره‌سه‌ندن ده‌توانێ چی بێت؟
پێكهێنانی توانایی زه‌ینی له‌ نێو كه‌سه‌كان و كۆمه‌ڵگا- پێكهێنانی رێكخستنی زه‌ێنی له‌نێو كه‌سه‌كان وكۆمه‌ڵگا-په‌ره‌ پێدانی بازنه‌ی زانایی له‌كۆمه‌ڵگادا.

له‌چوارچێوه‌ی ئه‌م روانگه‌دا،پێكهێنانی به‌ره‌یه‌كی گه‌شتگیری كوردستانی، ده‌توانێ به‌چ ئه‌نجامگه‌لێك بگات؟
«نه‌خشه‌ڕێگاێك» بۆ «سیستمی كۆمه‌ڵگا» دیاری ده‌كرێت – «وێنه‌ی پێكهاته‌ی كولتووری نوێ» دیاری ده‌كرێت-كۆمه‌ڵگا، رێكخراوه‌كان-وحیزبه‌كان وشیاری پڕبایه‌خێك كه‌ له‌ مێشكیان دایه‌ به‌شێوه‌یه‌كی هاوبه‌ش له‌گه‌ڵ «یه‌كتری» كه‌ڵكی لێ وه‌رده‌گرن – چاككردنه‌وه‌ی رۆژانه‌ رێبه‌ری ده‌كرێت-كۆمه‌ڵگا، رێكخراوه‌ وحیزبه‌كان خۆیان «وشیارتر» بارده‌هێنن-حیزبه‌كان، گروپه‌كان ورێكخراوه‌كان له‌گه‌ڵ كۆمه‌ڵگا، هاوته‌ریبتر ده‌بن-حیزبه‌كان،گروپه‌كان ورێكخراوه‌كان، له‌بواری عاتفییه‌وه‌ خۆیان له‌گه‌ڵ كۆمه‌ڵگا پڕكارتر ده‌كه‌ن-حیزبه‌كان،گروپه‌كان-ورێكخراوه‌كان، به‌رده‌وام بابه‌تێكیان به‌نێوی پروَگرامی پێداچوونه‌وه‌ی جێگیر له‌خۆیاندا په‌روه‌رده‌ ده‌كه‌ن ، ناوه‌رۆكه‌كان به‌شێوه‌ی داهێنه‌رانه‌و ئازاد له‌ئارادا ده‌بن – كه‌ڵك وه‌رگرتن له‌لێهاتووییگه‌لێك كه‌ له‌ ئارادان به‌ شێوه‌ی باش نزیك ده‌بێته‌وه‌.
تایبه‌تمندی رێكخراوه‌ی نوێی «به‌ره‌ی یه‌كگرتووی كوردستانی» چۆن ده‌بێت؟

حیزبه‌كان، ئه‌ندامان ورێكخراوه‌كان :
حیزبه‌كان وئه‌ندامان ده‌بنه‌ هاوته‌ریبی یه‌كترین –ئه‌وان خاوه‌نی ده‌ستڕۆیشتووی زۆرترده‌بن»به‌هۆی ئه‌وه‌ی بازنه‌ی چالاكی كرده‌وه‌ و كرده‌گه‌ری به‌ربڵاوتر ده‌بێت» ره‌وتی بڕیاردان له‌ لایه‌ن ئه‌ندام، رێكخراوه‌وحیزبه‌كانی به‌شداربوو له‌ نێو به‌ره‌، خێراترده‌بیت.

«له‌ كۆمه‌ڵگای كوردستان، «پلانه‌كان به‌شێوه‌ی‌»كارامه‌» جێبه‌جێ ده‌بن یان به‌ واتایه‌كی دیكه‌ كاریگه‌ریی «efficieney» كۆمه‌ڵگا ده‌ڕواته‌سه‌ر-پلانه‌كان به‌شێوه‌ی كاریگه‌ر جێبه‌جێ ده‌بن یان به‌ واته‌یه‌كی دیكه‌، «كاریگه‌ری» «effectiveness»كۆمه‌ڵگا ده‌ڕواته‌ سه‌ر-ئاستی كه‌ڵك وه‌رگرتن «productivity»له‌كۆمه‌ڵگا ده‌رواته‌سه‌ر یان به‌ واته‌یه‌كی دیكه‌، پرۆسه‌ی «باش جێبه‌جێكردنی كرده‌وه‌گه‌لی گونجاو» دێته‌دی- وشیاری به‌كۆمه‌ڵ وگروپی له‌كۆمه‌ڵگا ده‌ڕواته‌سه‌ر-تێگه‌یشتنی «وه‌رگرتنی كۆمه‌ڵگا»socidization» و سیستمی پێناسه‌كراو بۆ كۆمه‌ڵگا ده‌چێته‌ ئاستێكی سه‌رتره‌وه‌.

Related posts

فیدراسیونی خوێندکارانی خۆرهەڵاتی کوردستان – وتووێژ لەگەڵ بەرنامەی “ڕێگا” (ڕۆژهەڵات تی‌ڤی)

بهزاد خوشحالی

کردیسم، به سوی زیبایی شناختی کردن واقعیتی به نام ملت کرد (بخش دوم)

بهزاد خوشحالی

پ.ک.ک، آتش بس و آینده، یک تحلیل استراتژیک

بهزاد خوشحالی

اگر مبنای استدلالی و منطق دانشی ندارند پس به دنبال چه دلایل دیگری باید رفت؟

بهزاد خوشحالی

سرکوب‌های اخیر در مناطق کردنشین ترکیه، دیوانگی بیخردانه یا خشونت سیاسی حساب شده

بهزاد خوشحالی

“هویت ملی”، تضمین تصور “فرد” به عنوان “عضو اجتماع ملی”

بهزاد خوشحالی

چارچوبی پيشنهادی برای اتحاد مجدد احزاب، يکپارچه شدن و گذار به “جبهه‌ی متحد کردستان”

بهزاد خوشحالی

روانشناسی فاشیسم

انديشه‌ای برای معنا بخشی به هستی و چيستی ملت كرد

بهزاد خوشحالی

دیدگاه خود را بنویسید