کتێبخانە

بۆ خوێندنەوەی کتێبەکانم لەسەر ئەم وێنە کلیک بکە.

بێهزاد خۆشحاڵی

ساڵی ١٣٥١ی هەتاوی بەرانبەر بە ١٩٧٢ی زایینی لە گەڕەکی کانی هەیازبەگی شاری سەقز لەدایک بووم. خوێندنی سەرەتایی و ناوەندیم هەر لە زێدەکەم، واتە شاری سەقز تەواو کرد و لە ساڵی ١٣٦٤دا کۆچمان کرد بەرەو شاری سنە.

خوێندنی دواناوەندی و دەورەی سەرەتای زانکۆم هەر لە شاری سنە تێپەڕاند و  دواتر لە ساڵی ١٣٧٥ی هەتاوی بووم بە خوێندکاری زانکۆ کە لە زانکۆی کوردستان کارناسی علومی ئازمایشگاییم وەرگرت و لە زانکۆی بوعەلی سینای هەمەدان لیسانسی ئابووری نەزەریم وەرگرت و دواتر مەستەری مودیریەتم وەرگرت.

وەک نووسەرێکی کوردستان لە بیر و ڕادەربڕینێک کە لە ساڵی ١٣٨٤ی هەتاویدا لە بیرورادەربڕین (نەزەرسەنجی) سەربەخۆ بەناوی پاسارگارد بەرێوە چوو لە نێوان 10 نووسەری هەڵکەوتوو لە 100 ساڵی ڕابردوودا ناوم هاتە نووسین و وەک گەنجترین نووسەر ناسێندرام و خاڵتم پێ بەخشرا.

جگه لە نووسینی بابەت و بەشداریم لە بەرنامە جیاوازەکان توانیومە گەلێ بەرهەم پێش کەش بە کۆمەڵگای کوردەواری و کتێبخانەی کورد بکەم، کە بەشێکی زۆری لە کتێبخانەی ئەم ماڵپەڕەم لەبەردەستدایە.

خەسار و پێداویستی هێزە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵات لە چاویلکەی وانەکانی ژیان لە شەترەنجدا

خەسار و پێداویستی هێزە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵات لە چاویلکەی وانەکانی ژیان لە شەترەنجدایەک. سەربازهەنگاوە بچووکەکان گرینگنخەسار:بۆشایی گەورەی نێوان ئارمانەکان و توانستی ڕاستەقینە،چاوەڕوانی پێشهاتە گەورەکانی ناوخۆیی و دەرەکی دەستبەجێ و لەناکاو.پێداویستی:جووڵەی پلان بۆ داڕێژراوی هەنگاو بە هەنگاو،پڕۆژەی میکرۆی کۆمەڵگا تەوەر،دووبارە بنیاتنانەوەی متمانەی کۆمەڵایەتی.دوو. ئەسپبیرکردنەوەیەکی...

ناوەندی دیالۆگ یان ناوەندی ئانالۆگ

ناوەندی دیالۆگ یان ناوەندی ئانالۆگتایبەتمەندی و دەرئەنجامەکانی بیرکردنەوەی “ئانالۆگ” لە سەردەمی نوێ و جیهانی نوێدالە دۆخێکدا کە ژیری دەستکرد و داتا گەورەکان جیهانی سیاسەت و ڕێوەبەرییان گۆڕیوە، پێداگری لەسەر بیرکردنەوە و ڕێبازی “ئانالۆگ” لە بڕیاردانی سیاسی و پێگەیشتن و دووربینیدا هەندێک تایبەتمەندی و دەرئەنجامی هەیە:تایبەتمەندییەکانی بیرکردنەوەی ئانالۆگ چین؟پشت بەستن بە...

سەربازی چیرۆکێکی بێ کۆتایی

سەربازی چیرۆکێکی بێ کۆتایینەتەوەیەک کە بە درێژایی مێژوو لەگەڵ خەون و خواست و ئەفسانە دەژی و دووبارە و سێجارە هەمان گێڕانەوەکان بە قاڵبی نوێ بنیات دەنێتەوە؛ مێتافۆرێک بۆ گەلێک کە هەمیشە خەریکی شەڕێکی بێکۆتاییە؛ شەڕێک بۆ هەبوون، بۆ ئەوەی بە فەرمی بناسرێتەوە، بۆ گێڕانەوەی چیرۆکی خۆی؛ گیرۆدە لە دڵی چیرۆکێکی بێکۆتادا؛ مێژوویەکی دوور و درێژی...

شەترەنجی ڕۆژئاوا و ئێران، زوگزوانگی ژیوپۆلیتیک

شەترەنجی ڕۆژئاوا و ئێران؛ زوگزوانگی ژیوپۆلیتیکزوگزوانگ لە شەترەنجدا دۆخێکە کە یاریزانەکە هێشتا شکستی پێنەهاتووە، بەڵام هەر جووڵەیەک کە ئەنجامی دەدات ڕووبەڕووی دۆخێکی خراپتر دەبێتەوە. جووڵەنەکردن باشترە، بەڵام کات تەواو دەبێت، بەڵام ئەگەر بجووڵێت، بە ناچاری دەستبەرداری سوار دەبێت یان دەدۆڕێت.زوگزوانگی ژیۆپۆلیتیکزوگزوانگی ژیوپۆلیتیک دۆخێکە کە دەوڵەتێک یان ئەکتەرێکی سیاسی بەهۆی گوشاری ناوخۆیی،...

دیوار لە زەین ی ئاڵمانی و دیواری کورد

دیوار لە زەین ی ئاڵمانی و دیواری کورد؛ بەراوردێکدیواری بێرلین، لە ماوەی سی ساڵدا، نەک هەر ئاڵمانی بەسەر دوو بەشدا دابەش کرد بەڵکوو جێپەنجەیەکی قووڵی لەسەر دەروونی بەکۆمەڵ و ناسنامەی خەڵک بەجێهێشت. هەرچەندە ئەم دیوارە لە نوامبری ساڵی ١٩٨٩دا ڕووخا، بەڵام زاراوەیەک لە ئەدەبیاتی دەروونناسی کۆمەڵایەتی ئاڵماندا بەناوبانگ بوو: “دیوار لە زەین”؛ چەمکێک کە نیشان...

لە جیهان-ڕەنجەوە بۆ کورد-ڕەنج؛ ناسیۆنالیزمی درەنگکەوتوو و ماخۆلەی پەرشوبڵاوی

لە “جیهان-ڕەنج”ەوە بۆ “کورد-ڕەنج”؛ ناسیۆنالیزمی درەنگکەوتوو و ماخۆلەی پەرشوبڵاویوێڵتشمێرتز (Weltschmerz)، زاراوەیەک کە لە سەرەتای سەدەی نۆزدەهەمدا بووە جێی بایەخ، ئاماژەیە بۆ خەمۆکییەکی گەردوونی یان ئازارێکی ئۆنتۆلۆژی کە لە بەدیهێنانی بە ئازارەوە لە ململانێی ئاشت نەکراوی نێوان ئایدیاڵ و واقیعی ناتەواودا سەرهەڵدەدات.ئەم دەستەواژەیە ڕاستەوخۆ لە چوارچێوەی پێشهاتە فیکری و...

ئابووری سیاسی ئێران؛ پڕۆژەی تەواونەکراوی دەوڵەت-نەتەوەی ئێرانی و پرسی سەربەخۆیی کوردستان

ئابووری سیاسی ئێران؛ پڕۆژەی تەواونەکراوی دەوڵەت–نەتەوەی ئێرانی و پرسی سەربەخۆیی کوردستانئەم شیکارییە نیشان دەدات کە چۆن حکومەتی ناوەندی بە کەڵک وەرگرتنی ئامرازی لە “تیۆرییە زانستییەکانی گەشەپێدان” (مۆدێلی ڕۆستۆ)، پاساو بۆ تاڵانکردنی سیستماتیکی سەرچاوەکانی پەراوێز (کوردستان)ی هێنایە ئاراوە و ڕێگری لە پێکهێنانی نەتەوەیەکی یەکگرتووی ڕاستەقینە کرد.یەک. تیۆری بنەڕەتی: تێکهەڵکێشی مۆدێلی...

خەسار و پێداویستی هێزە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵات لە چاویلکەی وانەکانی ژیان لە شەترەنجدا

خەسار و پێداویستی هێزە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵات لە چاویلکەی وانەکانی ژیان لە شەترەنجدایەک. سەربازهەنگاوە بچووکەکان گرینگنخەسار:بۆشایی گەورەی نێوان ئارمانەکان و توانستی ڕاستەقینە،چاوەڕوانی پێشهاتە گەورەکانی ناوخۆیی و دەرەکی دەستبەجێ و لەناکاو.پێداویستی:جووڵەی پلان بۆ داڕێژراوی هەنگاو بە هەنگاو،پڕۆژەی میکرۆی کۆمەڵگا تەوەر،دووبارە بنیاتنانەوەی متمانەی کۆمەڵایەتی.دوو. ئەسپبیرکردنەوەیەکی...

شەترەنجی ڕۆژئاوا و ئێران، زوگزوانگی ژیوپۆلیتیک

شەترەنجی ڕۆژئاوا و ئێران؛ زوگزوانگی ژیوپۆلیتیکزوگزوانگ لە شەترەنجدا دۆخێکە کە یاریزانەکە هێشتا شکستی پێنەهاتووە، بەڵام هەر جووڵەیەک کە ئەنجامی دەدات ڕووبەڕووی دۆخێکی خراپتر دەبێتەوە. جووڵەنەکردن باشترە، بەڵام کات تەواو دەبێت، بەڵام ئەگەر بجووڵێت، بە ناچاری دەستبەرداری سوار دەبێت یان دەدۆڕێت.زوگزوانگی ژیۆپۆلیتیکزوگزوانگی ژیوپۆلیتیک دۆخێکە کە دەوڵەتێک یان ئەکتەرێکی سیاسی بەهۆی گوشاری ناوخۆیی،...

دیوار لە زەین ی ئاڵمانی و دیواری کورد

دیوار لە زەین ی ئاڵمانی و دیواری کورد؛ بەراوردێکدیواری بێرلین، لە ماوەی سی ساڵدا، نەک هەر ئاڵمانی بەسەر دوو بەشدا دابەش کرد بەڵکوو جێپەنجەیەکی قووڵی لەسەر دەروونی بەکۆمەڵ و ناسنامەی خەڵک بەجێهێشت. هەرچەندە ئەم دیوارە لە نوامبری ساڵی ١٩٨٩دا ڕووخا، بەڵام زاراوەیەک لە ئەدەبیاتی دەروونناسی کۆمەڵایەتی ئاڵماندا بەناوبانگ بوو: “دیوار لە زەین”؛ چەمکێک کە نیشان...

ئەو پردەی گەرەکتە بە سەریدا تێپەڕیت چۆمەکەی ژێری دەمێک ساڵە وشک هەڵاتووەلە شوێنێکدا خوێندمەتەوە کە کەسێک بڕوای بە خودا نەبوو چونکی نایبینێت و بە هیچ ئارگۆمێنتێک، قەناعەتی نەدەهێنا. پیرێکی خودا بڕوا، گوتی سەری بکەن بە نێو ئاودا تا نزیکەو خنکان. جاری یەکەم سەریان دەرهێنا و پرسیاریان کرد: بینیت؟ گوتی: نا بۆ جاری دووهەم ئەوەیان لەگەڵ...

لە پێویستی سازماندانی خێرای سەربەخۆییخوازانی ڕۆژهەڵاتیەکێک لە هەرە گرینگترین پێویستییەکانی هەنووکەیی بۆ ڕۆژهەڵات، سازماندانی خێرای پۆتانسییەلەکانی سەربەخۆییخوازییە کە لە ئەگەری لاواز بوونی حاکمییەتی ئێرانی، بۆشایی هێز، گۆڕانکاری ژێئۆپۆلیتیک، و فراوانتربوونی خواستی شوناسخوازانەی نەتەوەکانی دیکە لە ئێران، ئامادەبوونی پێشوەختە پێکدێنێت بۆ ڕێوەبەری قۆناغی ڕاگوزەر، گریمانەی بژاردەی نێودەوڵەتی لە نێو ئەگەرەکان، زۆرتر دەکات، هێژمۆنی حاکمییەتی ئێرانی بۆ...

کورد و “مەغڵەتەی چەکی شکاو”یک: لە “کاریگەری شووشەی شکاو”دا دەگوترێت کە ئەگەر بینایەک بە هەر هۆکار، شووشەکەی بشکێت و بە زووترین کات نۆژەن نەکرێتەوە، هەر ئەو شووشە شکاوە دەبێتە پاڵنەرێک بۆ خەڵکیی کە شووشەی زۆرتر بشکێنن و وا هەست بکەن کە بیناکە بێخاوەنە و ئەمە ڕوانینە ببێتە سەرەتایەک بۆ کاولکردنی بیناکە. وەکوو “کاریگەری بینەر”یش باسی...

ژانی گەلخۆت هەڵدەوەشێنیتەوە یان نا کەیفی خۆتە، چەک دادەنێی یان نا، تەدبیری خۆتە و پەیوەندی بە سیاسەتی خۆتەوە هەیە بەڵام دەزانی ڕێوڕەسمی هێمایین و چەکدانان و چەک سووتاندنی هێمایین، ئەویش لە شوێنێکی پیرۆزی کورد، بەرانبەر پاشماوەی ئێمپراتوورییەتێک کە لە هەمیشەی مێژووی خۆیدا، وێڕای سەرکوتی سوور، سیاسەتی سووککردنیشی هاوتەریب، وەپێش بردووە چ واتایەکی هەیە؟هەوڵدان بۆ زەلیلکردنی...

ئۆپۆزسیۆنی ئێرانی، کوردستان، تۆتالیتاریزمی پێچەوانەکراو

کوردی- فارسی ئۆپۆزسیۆنی ئێرانی، کوردستان، تۆتالیتاریزمی پێچەوانەکراو تۆتالیتاریزمی پێچەوانەکراو هەمان شتەکانی تۆتالیتاریزم دەکات؛ بە ناوی یاسا، بە ناوی دیموکراسی، بە ناوی ئازادی. دەسەڵاتێکی خەیاڵی، ئەرکێکی پاساوهێنەرەوە درووست دەکات، دوژمنێک پێناسە دەکات کە دەسەڵاتی دینامیکی هەیە بەڵام شوێنەکەی ڕوون نییە، کۆت و بەند بۆ دیموکراسی و ئازادی دروست دەکات، بە وەهمی میدیای ئازاد بیرکردنەوەکان کۆنترۆڵ و...

دەربارەی ساختەکارەکانی ئەم ڕۆژانە/ دربارە شیادان این روزها

کوردی- فارسی دەربارەی ساختەکارەکانی ئەم ڕۆژانە/ دربارە شیادان این روزها لادان لە زانست بە قازانجی ئایدۆلۆژیا و تەماح، یان بۆ هێرشکردنە سەر سەرکەوتنێک دیاردەیەکی نوێ نییە و “حەقیقەتی درۆیینی جێگرەوە” و “هەواڵی ساختە” و “زانیاری ساختە” هەمیشە بۆ ڕەشکردن و فریودانی پاڵنەرەکان و تەمومژاویکردنی ڕاستییەکان بەکارهێنراون.  بەتایبەت ئەم بابەتە لە بواری سیاسەتدا زۆر فراوانە بۆ...

بەرپرسایەتی حیزبەکان لە نێوان فارشیزمی ئێرانی و خواستی نەتەوەیی گەل

کوردی- فارسی بەرپرسایەتی حیزبەکان لە نێوان فارشیزمی ئێرانی و خواستی نەتەوەیی گەل گۆڕانکاری لە هزری حیزبی، گۆڕانکاری لە ئامانجی حیزبی، گۆڕانکاری لە پرەنسیپەکانی حیزبی، گۆڕانکاری لە بەرنامەکانی حیزبی، گۆڕانکاری لە پرۆسەکان، و گۆڕانکاری لە جێبەجێکردن، گرنگترین و یەکەمین کردەوەی دەسبەجێیە بۆ لایەنە کوردستانییەکان بەرامبەر بە داواکارییەکانی نەتەوەی کوردستانی لە ڕۆژهەڵات و هەڵوێستی ڕوونی حاکمییەتی ئێرانی...

دوا بابەتەکان

لە جیهان-ڕەنجەوە بۆ کورد-ڕەنج؛ ناسیۆنالیزمی درەنگکەوتوو و ماخۆلەی پەرشوبڵاوی

لە “جیهان-ڕەنج”ەوە بۆ “کورد-ڕەنج”؛ ناسیۆنالیزمی درەنگکەوتوو و ماخۆلەی پەرشوبڵاویوێڵتشمێرتز (Weltschmerz)، زاراوەیەک کە لە سەرەتای سەدەی نۆزدەهەمدا بووە جێی بایەخ، ئاماژەیە بۆ خەمۆکییەکی گەردوونی یان ئازارێکی ئۆنتۆلۆژی کە لە بەدیهێنانی بە ئازارەوە لە ململانێی ئاشت نەکراوی نێوان ئایدیاڵ و واقیعی ناتەواودا سەرهەڵدەدات.ئەم دەستەواژەیە ڕاستەوخۆ لە چوارچێوەی پێشهاتە فیکری و...

ئابووری سیاسی ئێران؛ پڕۆژەی تەواونەکراوی دەوڵەت-نەتەوەی ئێرانی و پرسی سەربەخۆیی کوردستان

ئابووری سیاسی ئێران؛ پڕۆژەی تەواونەکراوی دەوڵەت–نەتەوەی ئێرانی و پرسی سەربەخۆیی کوردستانئەم شیکارییە نیشان دەدات کە چۆن حکومەتی ناوەندی بە کەڵک وەرگرتنی ئامرازی لە “تیۆرییە زانستییەکانی گەشەپێدان” (مۆدێلی ڕۆستۆ)، پاساو بۆ تاڵانکردنی سیستماتیکی سەرچاوەکانی پەراوێز (کوردستان)ی هێنایە ئاراوە و ڕێگری لە پێکهێنانی نەتەوەیەکی یەکگرتووی ڕاستەقینە کرد.یەک. تیۆری بنەڕەتی: تێکهەڵکێشی مۆدێلی...

خەسار و پێداویستی هێزە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵات لە چاویلکەی وانەکانی ژیان لە شەترەنجدا

خەسار و پێداویستی هێزە سیاسییەکانی ڕۆژهەڵات لە چاویلکەی وانەکانی ژیان لە شەترەنجدایەک. سەربازهەنگاوە بچووکەکان گرینگنخەسار:بۆشایی گەورەی نێوان ئارمانەکان و توانستی ڕاستەقینە،چاوەڕوانی پێشهاتە گەورەکانی ناوخۆیی و دەرەکی دەستبەجێ و لەناکاو.پێداویستی:جووڵەی پلان بۆ داڕێژراوی هەنگاو بە هەنگاو،پڕۆژەی میکرۆی کۆمەڵگا تەوەر،دووبارە بنیاتنانەوەی متمانەی کۆمەڵایەتی.دوو. ئەسپبیرکردنەوەیەکی...

ناوەندی دیالۆگ یان ناوەندی ئانالۆگ

ناوەندی دیالۆگ یان ناوەندی ئانالۆگتایبەتمەندی و دەرئەنجامەکانی بیرکردنەوەی “ئانالۆگ” لە سەردەمی نوێ و جیهانی نوێدالە دۆخێکدا کە ژیری دەستکرد و داتا گەورەکان جیهانی سیاسەت و ڕێوەبەرییان گۆڕیوە، پێداگری لەسەر بیرکردنەوە و ڕێبازی “ئانالۆگ” لە بڕیاردانی سیاسی و پێگەیشتن و دووربینیدا هەندێک تایبەتمەندی و دەرئەنجامی هەیە:تایبەتمەندییەکانی بیرکردنەوەی ئانالۆگ چین؟پشت بەستن بە...

وێنەدەروونناسی خۆمانی

وێنەدەروونناسی خۆمانی

وێنەدەروونناسی خۆماڵی، دەرچەیەکە ڕوو لە خۆمان؛ وێنەکان تێگەیشتنێکی قووڵترمان پێدەبەخشن بۆ ئەوەی زیاتر دەربارەی پرسە دەروونییەکانی خۆمان بزانین و زیاتر گرینگی به کێشەکانی خۆمان بدەین. ئەم نامیلکەیە هەندێک لە کێشەکانمان بە بەکارهێنانی وێنە، شی دەکاتەوە. بۆ دابەزاندنی فایلی کتێبەکە، لێرە کلیک...