احزاب، سازمان‌ها و معمای اخلاقی

Image default
تحلیل فارسی

بسیاری از سازمانها و احزاب به صورت فزاینده ای خود را درگیر مساله ای می بینند که آن را “معمای اخلاقی” می نامند، یعنی اوضاع وشرایطی که باید یک بار دیگر کارهای خلاف و کارهای درست را تعریف کرد.
موضوع مهمی که باید بدان اشاره کرد از بین رفتن بیش از پیش مرز بین کارهای درست و نادرست است. شبکه های اجتماعی در دوران کنونی نیز به نوبه ی خود، این روند مرز زدایی را شتاب افزون تری بخشیده اند.
انسان ها در بعد فردی و شخصیتی دارای ویژگی های خاص اخلاقی هستند که پندار، گفتار و رفتار آنها را شکل می دهد.
همین افراد وقتی در یک جایگاه و پست سازمانی قرار می گیرند عواملی موجب می شود کردار، گفتار و رفتار متفاوتی از بعد فردی از ایشان سر بزند که این ویژگی های انسانی بر روی میزان کارایی و اثر بخشی سازمان و حزب تاثیر می گذارد.
علاوه بر این دو سطح، سطح سومی هم وجود دارد که مربوط به جهان مجازی و شبکه های اجتماعی است. بسیار مشاهده می شود که افراد، در این جهان جدید (دنیای مجازی)، در وضعیتی قرار می گیرند که نه بعد فردی و شخصیتی آنهاست و نه مربوط به جایگاه و پست سازمانی آنها، بلکه در وضعیت جدیدی قرار می گیرند که می توان به “شخصیت سوم” تعبیر کرد.
نکته ی بسیار مهم آن است که اخلاقی بودن و اخلاقی نبودن رفتارها و عملکردها سبب بروز پیامدهای مثبت یا منفی در سطح سازمان و حزب می گردد.
علاوه بر مفاهیمی چون بهره ی هوشی، هوش هیجانی، هوش انتقالی و… امروزه از اصطلاح جدیدی در مفاهیم مدیریت و سازمان استفاده می گردد که به نام هوش اخلاقی (Moral Intelligence) شناخته می شود.
هوش اخلاقی به معنای توانایی درک درست از نادرست، داشتن اعتقادات اخلاقی قوی و عمل به آنهاست.
افراد با هوش اخلاقی بالا دارای این توانایی ها هستند:
-کار درست را درست انجام می دهند
-اعمال آنها پیوسته با ارزشها و عقاید سازمانشان هماهنگ است
-عملکرد بالایی دارند
-همیشه اقدامات خود را با اصول اخلاقی پیوند می زنند
اصول هوش اخلاقی در مدیریت
برای هوش اخلاقی چهار اصل مهم در نظر گرفته اند:
درستکاری:
-به معنی ایجاد هماهنگی بین آنچه که به آن باور داریم و آنچه که به آن عمل می کنیم
-انجام آنچه که می دانیم درست است و راستگویی در همه ی زمانها
-عمل کردن به شیوه ای که با اصول و عقاید فرد سازگار باشد
مسوولیت‌پذیری:
-به معنای پذیرش مسوولیت اعمال و پیامدهای آن
-پذیرفتن اشتباهات و شکست های خود
دلسوزی:
-به معنای توجه به دیگران
بخشش:
-آگاهی از عیوب خود
-تحمل اشتباهات دیگران
****
احزاب و سازمان ها، یکی از مهمترین نهادهای مهم در دوران کنونی هستند که دامنه ی تأثیر آنها بر شوون مختلف زندگی انسان ها، بسیار گسترده است. این نهادها، در متن محیط اجتماعی به وجود می آیند و به بالندگی می رسند و به همین دلیل، به عنوان سیستمی پیچیده، همواره در تعامل مستقیم با محیط درونی و بیرونی خود هستند.
سازمان ها و احزاب همواره به دنبال موفقیت، بقا و حرکت از وضع موجود به وضع مطلوب هستند و همزمان موفقیت آنها وابسته به چگونگی برقراری ارتباط و تعامل درست با محیط است. موضوع اخلاق حرفه ای از همین تعامل سرچشمه می گیرد و ماهیت آن به چگونگی سامان دهی رفتار ارتباطی احزاب به عنوان شخصیتی حقوقی با محیط بازمی گردد.
رفتار اخلاقی
موضوع دیگری که در مورد احزاب باید بدان پرداخت مساله ی “رفتار اخلاقی” است.
همچنان که رفتارهای فردی هنگامی در سطح جامعه یا نهادهای اجتماعی تسری پیدا می کنند و شیوع می یابند، به نوعی به اخلاق جمعی تبدیل می شوند رفتارهایی نیز که از افراد وابسته به یک سازمان یا حزب سر می زنند و توسعه می یابند نیز با احتمال بیشتری امکان می یابند که به یک رفتار جمعی تبدیل شوند ویژه تر آنکه این احزاب به دلیل داشتن اعضا و هواداران خود، همچنین در اختیار داشتن رسانه های شنیداری، گفتاری و نوشتاری، از شانس بیشتری برای تبدیل رفتارهای خود به اخلاق جمعی برخوردار هستند.
رفتارهای احزاب و سازمان ها همچنین می تواند در فرهنگ جامعه ریشه دوانیده و به وجهی غالب نیز تبدیل شوند.
رفتار اخلاقی در احزاب و سازمان ها در واقع “نماد بیرونی” آنهاست که به نوعی حاصل جمع ارزش های گوناگون اخلاقی است که در آن حزب یا سازمان ظهور و بروز یافته است.
اخلاقیات در سازمان ها و احزاب به عنوان سیستمی از ارزش ها و بایدها و نبایدها تعریف می شود که بر اساس آن نیک و بدهای سازمان مشخص و اقدام بد از خوب متمایز می شود.
هوش اخلاقی در چه مواردی بر احزاب و سازمان ها تاثیر می گذارد؟
-توجه به هواداران، اعضا و مخاطبان جامعه ی هدف
-انگیزش نیروی انسانی
-افزایش حسن نیت اجتماعی
-افزایش اعتماد عمومی
-کاهش هزینه های ناشی از کنترل
-بهبود روابط، افزایش فضای تفاهم و کاهش تعارضات
-بهبود عملکرد گروهی
-افزایش تعهد و مسوولیت پذیری همه ی اعضا
-مشروعیت بخشی بیشتر به حزب و سازمان
-مشروعیت بخشی بیشتر به تصمیمات و اقدامات
– تقویت تعهد سازمانی و حزبی
-ایجاد و تثبیت وجدان کاری در حزب و سازمان
مفهوم اخلاق سازمانی
اخلاق اکنون به صورت منشور اخلاقی سازمان و قوانین رفتار حرفه ای اعضا و هواداران در سازمان ها و احزاب نهادینه شده است. توجه روز افزون به این موضوع بیش از همه به دلیل جهانی شدن، توسعه عدم تمرکز، مدیریت گرایی، افزایش روابط کاری سازمان ها و احزاب با محیط بیرونی، رشد مطالعات اجتماعی و درخواست فزاینده برای پاسخگویی و مسوولیت اجتماعی از سوی مراجع قانون و سیاسی است. بر این عوامل، باید جهان مجازی، اینترنت و شبکه های اجتماعی را نیز افزود.
در موضوع اخلاق سازمانی بیش از همه به اهمیت این موارد اشاره می شود:
-تعهد رهبران و سیاست مداران به رعایت امور اخلاقی
-استراتژی، سیاست ها و قوانین و مقررات دقیق و لازم اخلاقی
– فضای جامعه و سازمان
-سیستم ها و سازوکارهای انگیزشی برای تشویق اعضا و هواداران در سازمان ها و احزاب به انجام رفتار اخلاقی
-برنامه های آموزشی کارآمد و مؤثر
-سیستم های کنترلی و ارزیابی کارآمد و مؤثر درون و برون سازمانی
– استدلال های عقلایی برای پذیرش و رعایت اخلاق در سازمان
عوامل موثر بر رفتار اخلاقی افراد در سازمان ها و احزاب
مهمترین عوامل تاثیرگذار بر رفتار اخلاقی افراد در احزاب و سازمان ها را می توان در سه سطح بررسی کرد:
– سطح کلان:
فاکتورهایی هستند که در محیط خارجی سازمان وجود دارند. این فاکتورها معمولا تحت کنترل سازمان ها نیستند و از سوی سیستم های فرادست به آنها تحمیل می شوند.
-سطح میانی:
به فاکتورهای سطح سازمان و احزاب گفته می شوند. سازمانها و احزاب، معمولا قدرت مانور خوبی بر روی این فاکتورها دارند و اکثر آنها از طریق سیاستها و برنامه های سازمانی قابل کنترل هستند.
-سطح خرد:
فاکتورهای سطح فردی هستند. این فاکتورها در درون اعضای سازمان ها و احزاب جای دارند و احزاب و سازمان ها می توانند از طریق تغییر دادن فاکتورهای سطح میانی، روی بعضی از فاکتورهای این سطح نیز تاثیر بگذارند.
سخن پایانی:
مساله ی اخلاق در سازمان ها و احزاب، امروزه از اهمیتی ویژه برخوردار است و به عنوان یک چالش جدی، در کانون مطالعات و تحقیقات حوزه ی مدیریت، بدان پرداخته می شود. توجه بسیار دقیق به اخلاق در سازمان ها و احزاب، می تواند بخشی از مسیر حرکت سازمان یا احزاب به سوی مدارهای بالاتر برای رسیدن به تعالی سازمانی باشد. همچنین است بی توجهی به مساله ی اخلاق و رفتار در سازمان ها و احزاب که به نوبه ی خود می تواند تبدیل به یک فاکتور بسیار تاثیرگذار در حرکت قهقرایی و افول احزاب و سازمان ها باشد.
احزاب و سازمان های متعالی در جهان امروز، با اخلاق ترین ها نیز هستند.
منابع:
– رفتار سازمانی مورهد و گریفین ترجمه دکتر سید مهدی الوانی و دیگران
-رفتار سازمانی پیشرفته استیفن رابینز، ترجمه ی دکتر علی پارساییان
-مدیریت رفتار سازمانی: مفاهیم، نظریه ها، و کاربردها، دکتر علی رضاییان
-مدیریت تطبیقی در چهارچوب پارادایمهای جدید، سلیمان ایرانزاد
-مروری بر مفهوم رفتار اخلاقی در سازمان ها، حمید مظاهری راد

Related posts

درآمدی بر ویژگی های شخصیتی و درک رفتار سیاسی

قصه از حنجره‌ای است که گره خورده به بغض

بهزاد خوشحالی

به صدای اجدادت پشت کن

بهزاد خوشحالی

چگونه “امور روزمره” را به “فرهنگ مبارزه” علیه “جمهوری اسلامی” تبدیل کنیم؟

بهزاد خوشحالی

هنوز در برلين قاضی هست

بهزاد خوشحالی

دولت-ملت ها با “آهن” و “اندیشه” و “خون” و “قانون” ساخته شده اند

بهزاد خوشحالی

قیام سمکو

بهزاد خوشحالی

کودتای نافرجام ترکیه و چند نکته

بهزاد خوشحالی

“کرد” هستيم اما “کردستانی” نه

بهزاد خوشحالی

دیدگاه خود را بنویسید