فارسی-کوردی
امتناع دمکراسی در ایران
استبداد شرقی،
ذهنیت افزونخواهانەی رژیم باستانی،
ناسیونالیسم دولت- ملت ناقص،
مطلق گرایی ایدئولوژیک مذهب- بنیاد
مونیسم کامل سیاسی، اجتماعی، مذهبی و حقوقی، در دوران های گوناگون، تحت تاثیر این چهار عامل، یک نتیجە را بە دور و تسلسل تبدیل کردە است: یک حاکم، یک جامعە، یک قانون، یک ایمان.
از همین رو است کە سیستم حاکم، همیشە “یک ماشین قدرت بی روح” بودە است کە نە “ارادە مردم” را می پذیرد، نە آن را “تحمل” می کند، نە “شهروندی” را بە رسمیت می شناسد، نە “تقسیم قدرت” را قبول می کند و نە بە “تنوع و تکثر”، گردن می گذارد.
این چهار عامل، تمامیتخواهی و حاکمیت یکپارچە و مطلق را بە یک “ارزش ذهنی مطلق” و یک “ارزش عینی مطلق” در منظومە ایرانی تبدیل کردە است.
ڕەتکردنەوەی دیموکراسی لە ئێران
ئێستبدادی ڕۆژهەڵاتی،
مێنتاڵیتەی فراوانخوازی ڕژێمی باستانی،
ناسیۆنالیزمی دەوڵەت- نەتەوەی ناتەواو،
ڕەهاگەرایی ئایدیۆلۆژیکی ئایین-بنیات
مۆنیزمی ڕەهای سیاسی، کۆمەڵایەتی، ئایینی و یاسایی، لە سەردەمە جیاوازەکان، لە ژێر کاریگەری ئەم چوار فاکتەرەدا، ئەنجامێکی کردووە بە “دور و تسلسل”:
یەک فەرمانڕەوا، یەک کۆمەڵگا، یەک یاسا، یەک ئیمان.
هەر لەبەر ئەمەشە کە سیستەمی حوکمڕانی هەمیشە “ماشینێکی دەسەڵاتی بێ ڕۆح” بووە کە نە “ئیرادەی گەل” قبوڵ دەکات، نە “تەحەمول”ی دەکات، نە دان بە “شارۆمەندبوون”دا دەنێت، نە “دابەشکردنی دەسەڵات” قبووڵ دەکات و نە گرنگی بە “هەمەجۆریی و فرەیی” دەدات.
ئەم چوار فاکتەرە تۆتالیتاریزم وحاکمییەتی ڕەهایان کردووە بە بەهایەکی ڕەهای زەینی و بەهایەکی ڕەهای بابەتیی لە سیستەمی ئێرانیدا.
شەرەفکەندی و ڕێبەریی کردار سەنتەری
لە ڕوانگەی مێنتاڵیتەی حکوومەتداری